Çağrı Topsöken’den Bir Deneme: Ummadığımız Taşa Dargınız

Reklamlar

Ummadık taş baş yarar. Bu atasözünün suçu taşa yükleyip, insanı suç unsuru olmaktan ayırmasını; temelindeki aldatmacadan dolayı yaptığını düşünüyorum. Çünkü tehlikeye yakın olmak tehlikeyi alakâdar etmez. Bu mesafenin hareket kabiliyeti tarafından oluşturulması gerekir. Buradaki hareket kabiliyeti insan olduğuna göre, “ummadık taş”tan öte, “taştan medet umması” tartışılması gereken konudur.

Meselenin başlangıcını Platon’un, “felsefenin menşei şaşmadır” cümlesiyle başlatıp başına geleceğini bildiği halde insanın tehlikeyi sürdürmesi, Epiktetos’un “felsefenin menşei kendi zaaf ve kudretsizliğimizin ortaya çıkmasıdır” sözüyle sonlandırıyorum.

İnsan varlığının zaafları ve bu zaaf kaynaklı güçsüzlüğünden yararlanan aynı türdeki insanların ikili ilişkilerde her şeyin nasıl sonuçlanacağının farkındadır.

Türkiye coğrafyasında doğup büyümüş bireyin ilim ve iktisadi kaygı gütmemesi hukuki ve mâli eksikliklerin doğmasına orantıldır. Bu ülkede kadın cinayetleri önceden evde işlenirken, artık sokakta da işlenebiliyor. Burada zaman/mekan tartışacak değiliz ama insanın “ummak” konusunda kendisiyle alıp veremediği çok şey olduğu aşikâr. Evden sokağa taşan kadın cinayetlerinin “rahatlık” çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir. Geçmişte gizlice yapılan şeyin, neyin değiştiğine dikkat çekmeden artık sokak ortasında yapılabilir gerçeği ortadayken eksik olan nedir? Değişen taş mıdır yoksa beklenti biçimi midir? Engellenme yöntemi dört temel unsurla ele alınırsa hangisini seçmeliyiz:

bkz. İlim: toplumun cahilliği göz önüne getirildiğinde ilim ve itikat karşı karşıya kalıyor. İtikat safı ilimi redderken, ilim tarafı da itikadı reddeder. Bu iki karşıtlık sebebiyle coğrafyada hangisi ağır basıyorsa kaynak sebebi olarak ihtimal gösterilebilir.

bkz. iktisat: mevcut iktidar ve yönetim şekliyle belirlenebilir olduğu gerçektir. Besin zincirindeki canlıların bile “aç” kalması her şeyi yapabileceği anlamını da taşır.

bkz. hukuk: anayasal düzenin caydırıcı maddeler içermemesi suça teşkil edecek şeyin kolaylanması halini sağlar. Bu da yönetimin dinamik hareketi dahilinde gerçekleşir

bkz. mali: iktisadi durumla eş değerdir. Yönetim dengesi eksiklik gösterdiğinde halkların mevcut durumu da hasar görür. Yaşayış biçimi bu durumla paraleldir. Psikolojik ve patolojik olarak ele alındığında oklar “kaygı” noktasını her daim gösterecektir.

Biz bu açımlarla neden sorusunun verilerini inceledik. Kadın cinayetlerinin evden sokağa uzanması, bu uzantının yapısal durumu, neden/sonuç-zaman/mekan ilişkisi verdiğim dört maddeyle ilgili olabilir. Ancak konumuz bu değil. Verdiğim sadece bir örnekti. Biz, neden umduğumuzu değil, ne umduğumuzu dikkate almalıyız. “ummak” konusuna dikkat çekmeliyiz.

İki canlı; her anlamda eşittir. İki eşitlik neden birbiriyle beklenti içinde olur? Birini diğerinden ayıran belirgin eksik ya da fazlalık ne olabilir? Biri, hangi durum ve konumda eksilip; diğeri fazlalaşmıştır? Bir soru, cevabını aynı zamanda içinde taşıyabilir. Bu cevaba ulaşmak, pirinç ayıklamak kadar basittir.

Pekala şaşmak için varız. Şaşırtmak için.

Pekala yaşamak için buradayız. Yaşatmak için. Öyleyse, beklenti içindeysek, bir karşılık bekliyorsak bu karşılığın içeriğini hangimiz biliyor? Nedeni belli; eksiklik. Peki içerik yukarıdaki dört maddeyle ilişkili olacak kadar basit mi?

Duyguların, düşüncelerin zihnimizde anakronik yapı oluşturması, bu yapıya varlık bencilliğinin otokratik biçimle eşlik etmesi bütün taşların başımızı yaracağı ihtimalini göz önüne getirir.

 Tümbunların sonucunda başımızın yarılması, taşa dikkat çekmez. Başımızın yarıldığı gündemdedir. Oysa taşa dikkat çekilse, neyi umduğumuz da cevabını bulacaktır.

Biz bu çağa, bu coğrafyaya, bu ataların söylediklerine, ummadığımız taşa değil; umduğumuz taşa bile dargınız.

Ummadığımız taş yarmasa da başımızı; Biz taşın taş olduğu farkındalığında olmamasına dargınız.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s